Espeleologia
Leizeak eta kobazulo anitz aurkitzen ahal ditugu Nafarroan, iparraldetik hegoaldera eta ekialdetik mendebaldera. Ez da zaila harrien arteko urradura handiak ikustea, espeleologian aritzeko ezin hobeak. Edozein urtarotan agerian uzten ahal dira leizeen barneko sekretuak. Hala ere, aldez aurretik kobazuloaren gaineko zenbait jakingarri garrantzitsu bilatu behar ditugu, besteak beste: leizearen egoera zehatza, maila freatikoa, eta eguraldiaren iragarpena. Horregatik, komeni da kirol hau egitea gida espezializatuez lagundurik.
Lur karstikoak ugariagoak dira Nafarroako ipar-ekialdean eta mendebaldean Leize nagusiak Aralar, Urbasa, eta, nola ez, Larrako kareharri lurretan daude, azkenak Europako leizerik handienetariko batzuk eskaintzen ditu, San Martin leizea esaterako, 1.300 metrora jaisten dena.
Kobazulo bakoitzak berezko ezaugarriak ditu, harri motari, espeleogia-formazioei, edo bertako pasabideetan ibiltzeko zailtasun teknikoei dagozkienak, hain zuzen. Hori dela eta, Nafarroako kobazuloei buruz ari garenean ezin da orokortu, banan-banan aztertu behar dira Hona hemen bisitatuenak:
- "Los Cristinos": Urbasa mendietako ederrenetariko bat
- Auandi: Urbasan dago. Estalaktitez inguraturiko aintzirak ditu
- Tximua: izen hori eman zioten itxura antropomorfoa duelako. Estalagmita anitz ditu. Zailtasun handiko leizea da, jaisteko eta igotzeko espeleologia teknika anitz jakitea eskatzen du. Urbasan dago
- Basaura: Lokiz mendian dago. Itxura ematen dion barneko ibaiak meandro eta galeria anitz ditu. Pasabide zailak daudenez material tekniko zehatza eskatzen du
- Ormazarreta: Tximua leizearen antzekoa, Aralarren dago. Zailtasun tekniko handikoa da. Edertasun eta tamaina handiko estalagmitak ikusten ahal dira
Beste adibide batzuk nabarmendu behar ditugu; Arrarats, Aezkoa, eta Ezkaldo -Baztanen-. Garrantzitsua ere Ibonaren kobazuloa izeneko Erronkariko leizea, sarbide zaila iraganik, estalaktitaz inguratutako sala handia duena. Aipatutako guztiez gainera, Nafarroa osoan hamaika leize daude.
Informazio erabilgarria
